Uğurlu komandanın sirri
Uğurlu komandanın sirri: Google-un “Aristotel” layihəsindən öyrənə biləcəklərimiz
Güclü komandanı istedadlı insanlar yaradır, yoxsa onların birlikdə işləməsinə imkan verən mühit?
Müasir təşkilatların qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri yüksək nəticə göstərən komandalar formalaşdırmaqdır. Rəhbərlər adətən komanda yaradarkən əməkdaşların biliklərinə, peşəkar bacarıqlarına, təcrübəsinə və şəxsi keyfiyyətlərinə üstünlük verirlər. İlk baxışdan bu yanaşma məntiqlidir: bacarıqlı insanlardan ibarət komandanın uğur qazanmaq ehtimalı daha yüksək görünür. Lakin təcrübə göstərir ki, güclü mütəxəssislərin bir araya gəlməsi heç də həmişə uğurlu əməkdaşlıqla nəticələnmir. Bəs eyni təşkilatda, oxşar şəraitdə fəaliyyət göstərən komandaların nəticələri niyə fərqlənir? Nə üçün bəzi komandalar mürəkkəb problemləri birlikdə həll edə bilir, digərlərində isə fikir ayrılıqları, ünsiyyət çətinlikləri və qarşılıqlı etimadsızlıq işin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir?
Bu suallar Google şirkətini də düşündürürdü. Şirkət 2012-ci ildə komandaların fəaliyyətinə təsir edən amilləri araşdırmaq məqsədilə “Aristotel” (Project Aristotle) adlı tədqiqat layihəsinə başladı.
Komandanın uğurunu nə müəyyənləşdirir?
“Aristotel” layihəsi çərçivəsində Google-un 180-dən çox komandası araşdırıldı. Tədqiqatçılar komanda üzvlərinin fərdi xüsusiyyətlərini, iş münasibətlərini, ünsiyyət qaydalarını və əməkdaşlıq mühitini təhlil etdilər. Məqsəd yüksək nəticə göstərən komandaları digərlərindən fərqləndirən əsas xüsusiyyətləri müəyyənləşdirmək idi.
Araşdırmanın diqqətçəkən nəticələrindən biri bu oldu ki, komandanın uğurunu yalnız onun üzvlərinin fərdi istedadları ilə izah etmək mümkün deyil. Əməkdaşların bir-biri ilə necə ünsiyyət qurması, qərarların qəbulunda nə dərəcədə iştirak etməsi və özlərini komandanın bir hissəsi kimi hiss etməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Tədqiqat nəticəsində komandanın səmərəliliyinə təsir edən beş əsas amil müəyyənləşdirildi:
1. Psixoloji təhlükəsizlik (Psychological Safety) – Komanda üzvlərinin tənqid, alçaldılma və ya cəzalandırılma qorxusu olmadan fikirlərini bildirməsi, sual verməsi, kömək istəməsi və səhvlərini etiraf edə bilməsidir. Araşdırmada ən mühüm amil kimi müəyyən edilmişdir.
2. Etibarlılıq (Dependability) – Komanda üzvlərinin üzərlərinə götürdükləri öhdəlikləri vaxtında və keyfiyyətlə yerinə yetirməsi, bir-birinin məsuliyyətinə və peşəkarlığına güvənməsidir.
3. Struktur və aydınlıq (Structure and Clarity) – Komandada məqsədlərin, vəzifələrin, məsuliyyətlərin və gözlənilən nəticələrin dəqiq müəyyənləşdirilməsidir. Hər bir əməkdaş nə etməli olduğunu və fəaliyyətinin ümumi məqsədə necə xidmət etdiyini bilməlidir.
4. İşin mahiyyəti (Meaning of Work) – Əməkdaşın gördüyü işi şəxsən dəyərli və əhəmiyyətli hesab etməsi, fəaliyyətində öz maraq və məqsədləri ilə bağlı məna tapmasıdır.
5. İşin təsiri (Impact of Work) – Komanda üzvlərinin gördükləri işin təşkilata, digər insanlara və cəmiyyətə real fayda verdiyini bilməsidir. Əməkdaş fəaliyyətinin yaratdığı müsbət dəyişikliyi gördükdə işinə daha böyük məsuliyyətlə yanaşa bilər.
Bu nəticələr məktəb idarəçiliyi üçün nə ifadə edir?
Google-un araşdırması təhsil müəssisələrinin idarə olunması baxımından da əhəmiyyətli nəticələr çıxarmağa imkan verir. Məktəbdə müəllimlərin peşəkarlığı nə qədər vacibdirsə, onların öz fikirlərini sərbəst ifadə edə bilməsi, çətinliklərini həmkarları ilə bölüşməsi və qərarların qəbulunda iştirak etməsi də bir o qədər əhəmiyyətlidir. Məsələn, müəllim dərsində qarşılaşdığı çətinliyi gizlətmək əvəzinə, onu həmkarları ilə müzakirə edə bilirsə, bu, həm fərdi, həm də kollektiv öyrənməyə şərait yaradır. Eyni zamanda, müəllim öz fəaliyyətinin şagirdlərin inkişafına təsirini gördükdə işinin dəyərini daha aydın dərk edir.
Beləliklə, məktəb rəhbərinin vəzifəsi yalnız peşəkar müəllimləri bir araya gətirmək deyil, onların potensialını üzə çıxaran əməkdaşlıq mühiti formalaşdırmaqdır.
Nəticə
“Aristotel” layihəsinin əsas mesajı sadədir: Uğurlu komanda yalnız güclü fərdlərdən deyil, onların birlikdə səmərəli fəaliyyət göstərməsinə imkan verən münasibətlərdən və iş mühitindən formalaşır.
Etimad, psixoloji təhlükəsizlik, aydın məqsədlər və ortaq məsuliyyət komandanın potensialını real nəticəyə çevirməyə kömək edir.
Bəs sizin komandanızda əməkdaşlar yalnız verilən tapşırıqları yerinə yetirirlər, yoxsa sərbəst düşünmək, təşəbbüs göstərmək və birlikdə öyrənmək imkanı da əldə edirlər?